“Wie bouten kan aandraaien, kan onze hallen monteren…”

Klik op de afbeelding om het artikel in PDF te lezen.

Philippe Somers, exportverantwoordelijke Frisomat:

‘Ons machinepark is zeer kapitaalsintensief. Daardoor weegt de loonkost niet zwaar door in de eindfactuur en kunnen we de productie in eigen land houden. Maar om voldoende omzet te genereren, zijn we wel verplicht om te exporteren.’

Guy Somers, directeur Frisomat: 

‘Men zit in Brazilië natuurlijk niet op ons te wachten. Maar we hebben een product dat zijn waarde heeft bewezen en we denken dat we een plek op die gigantische markt kunnen verwerven.’

Frisomat bouwt wereldwijd industriële gebouwen volgens een uniek concept. 80 % van de omzet is exportgerelateerd, en Frisomat steunt hierbij op niet minder dan veertien filialen. Sinds 2000 produceert Frisomat ook in Roemenië en volgend voorjaar wordt een nieuwe fabriek in Brazilië operationeel. Toch blijft Wijnegem hét belangrijkste centrum voor de productie, sales en O&O van Frisomat.

Vijfendertig jaar ervaring en 20.000 referenties wereldwijd, dat kan tellen. De filosofie van de broers Guy (64) en Philippe (57) Somers van Frisomat is echter nog steeds dezelfde: snel en voordelig kwaliteitsvolle hallen bouwen vanuit een aantal standaardconcepten.

‘Ons eerste product was de gekende groene boogloods die je nog steeds zowat overal op het Vlaamse platteland ziet staan. We hebben er daar zoveel van geplaatst dat men die al gauw ‘een Frisomat’ is gaan noemen’, zegt Philippe Somers. ‘Dat leverde ons een geweldig marketingprobleem op: de meeste mensen dachten dat we niets anders te bieden hadden.’

Intussen heeft Frisomat een hele reeks industriële gebouwen in de catalogus: productiehallen, showrooms, opslagruimten, tijdelijke hangars, landbouwloodsen en – stallen, vliegtuighangars, manegegebouwen, sporthallen... al dan niet met kantoorruimte ingebouwd. ‘Maar het zijn standaardproducten, die als een meccano samengesteld zijn uit standaardelementen. We werken daarbij niet met ‘poutrellen’ zoals de klassieke staalbouwer, maar met zelfgevormde koudgewalste profielen in hoogsterktestaal’, gaat Guy Somers verder. ‘Dat staal (1,5 tot 5 mm dik) kopen wij aan in de vorm van coils die we zelf in een profileerstraat tot profielen plooien. Ook de geïsoleerde wand- en dakplaten vervaardigen we zelf, net als de verschillende koppelstukken. Omdat alles gegalvaniseerd wordt en er bij de montage geen laswerk aan te pas komt – enkel een massa schroeven en bouten – zijn onze constructies enorm corrosiebestendig.’

Volledig productieproces onder controle

Die profielen hebben een hoge draagkracht in verhouding tot hun eigen gewicht (maak gerust de vergelijking met golfkarton) en zijn tot 40 % lichter dan vergelijkbare stalen draagbalken. ‘Dat drukt de kostprijs van het materieel, maar ons machinepark is echter zeer kapitaalsintensief. Daardoor weegt de loonkost relatief minder door in de eindfactuur, zodat we een groot deel van de productie én van de knowhow in eigen land kunnen houden. We hebben daardoor ook het hele productieproces zelf onder controle. Maar om voldoende omzet te genereren, zijn we wel verplicht om te exporteren’, rekent Philippe, exportverantwoordelijke bij Frisomat. ‘En dan is het belangrijk om de transportkosten onder controle te houden, wat eveneens de keuze voor lichtgewicht profielen verklaart.’ ‘Om de export te vereenvoudigen, zorgen we dat alle onderdelen van een industrieel gebouw in een veertigvoetcontainer kunnen: gemiddeld transporteren we 600 à 800 m² loods per container. Bovendien moet elk onderdeel door twee man gemanipuleerd én gemonteerd kunnen worden, zonder zware of dure hulpmiddelen. 

Een vrachtwagenkraan volstaat. Dat vergemakkelijkt de montage in het verre buitenland: eventueel kan er met een supervisor en een ploeg lokale arbeiders gewerkt worden. Zolang ze bouten kunnen aandraaien, kunnen ze onze hallen bouwen. Dat alles maakt ons bijzonder prijsconcurrentieel.’ Frisomat heeft een tiental standaardtypes in zijn catalogus, die allemaal in verschillende uitvoeringen en afmetingen geleverd kunnen worden. ‘Door die standaardisatie verloopt de werkvoorbereiding ook enorm snel: de klant kiest een model in functie van het gebruik van het gebouw en de lokale statische belastingen zoals windkracht en sneeuwlast, en bepaalt de afmetingen. Via zelfgeschreven software genereren we een bouwplan en een materiaallijst van profielen en verbindingsstukken. En omdat we continu een grote voorraad staal in huis hebben, kunnen we onmiddellijk starten met de productie en de verzending’, overloopt Philippe. ‘Vaak verlopen er maar enkele weken tussen bestelling en oplevering. En de klant verwacht dat ook: door de moeilijke economische omstandigheden wordt een investeringsbeslissing vaak uitgesteld, maar zodra de knoop dan toch wordt doorgehakt, moet het snel gaan.’

Wereldwijd actief

Een voorbeeld: op 7 juli, nota bene vlak voor het bouwverlof, werd een contract getekend voor de bouw van 8 ha loodsen in het Afrikaanse Congo-Brazzaville. Op 17 augustus werden de eerste onderdelen verscheept, in november was alle materiaal (75 containers!) ter plaatse en kon de montage onder leiding van vier chef-monteurs beginnen…

Weinig mensen beseffen dat Wijnegem een bedrijf van dit kaliber op zijn grondgebied heeft. ‘Nochtans een uitstekende en logische keuze’, benadrukken de twee broers. ‘We hebben een eigen laad- en loskade aan het Albertkanaal: de aanvoer van staal en de afvoer van containers kunnen dus voor het overgrote deel over het water. Bovendien ligt de haven van Antwerpen vlakbij. Wisselstukken voor onze productielijnen, goed geschoold personeel… het is allemaal in de onmiddellijke omgeving te vinden.’

Frisomat is intussen wereldwijd actief en beschikt daarvoor over 14 filialen met lokale montageploegen. Na de buurlanden werden Zuid- en Oost-Europa aangepakt, en steeds meer ook Afrika en Latijns-Amerika. ‘We werken het liefst in landen waarmee we enige affiniteit en culturele verwantschap voelen. Azië ligt ons persoonlijk minder’, geeft Guy Somers toe. ‘Enkele projecten? Voor Rent-a-Port bouwden we een loods in the middle of nowhere in Nigeria, voor Katoen Natie verschillende loodsen in Uruguay, voor het Franse Schneider achttien transformatorstations op Madagaskar… En soms gaat het inderdaad om ‘moeilijke’ bestemmingen, zoals onlangs nog in Libië.’ De productie vindt plaats in de 30.000 m² grote fabriek in Wijnegem, en sinds 2000 ook in Roemenië waar onder meer dak- en wandplaten, dakgoten en allerlei toebehoren geproduceerd worden, zowel voor eigen Frisomat-projecten in Oost-Europa als voor verkoop op de lokale markt. De knowhow zit verspreid over Wijnegem – met een eigen 20-koppig onderzoeks- en ontwikkelingsbureau en een centrum voor fysieke testen op koudgewalste profielen – en Bulgarije waar zes mensen instaan voor de programmatie van de software voor de sterkteberekeningen.

150 ingenieurs voor een jobaanbieding

‘Door de uitgesproken crisis is het in Oost-Europa op dit ogenblik nog gemakkelijk om goede ingenieurs te vinden: op een annonce in een Bulgaarse krant kregen we 150 reacties…’, zegt Philippe Somers. ‘Enfin, hier moeten we ook niet klagen: we hebben continu stagiairs in het bedrijf en veel van hen blijven bij ons. We trachten permanent nieuwe uitdagingen aan te bieden en een goede sfeer te laten heersen. Mogelijk is dit de hoofdreden van het bijzonder lage verloop.’ In totaal werken er bij Frisomat 380 mensen, waarvan 100 in Wijnegem. Samen totaliseren ze een omzet van 50 miljoen euro. ‘We zijn niet ongevoelig voor de crisis: 2009 was ons slechtste jaar ooit. In Oost-Europa viel de omzet zelfs tijdelijk terug tot op een derde. Maar momenteel groeien we opnieuw, vooral dan in West-Europa.’

Eindelijk bouwt Frisomat ook nog eens voor zichzelf… ‘Mijn zoon Benoit leidde acht jaar lang Katoen Natie in Brazilië en heeft er nu een gezin met drie kinderen. Die zien we hier voorlopig niet meer terug’, zegt Guy Somers. ‘Wat voor ons de aanleiding is om in Campinas een eigen fabriek te bouwen. Niet dat men in Brazilië op ons zit te wachten, maar we hebben een product dat zijn waarde heeft bewezen. We denken dat we door een lokale verankering ook in Brazilië een plek op die gigantische markt kunnen verwerven. De economie draait daar trouwens bijzonder goed, en dat geldt eigenlijk voor het grootste deel van Zuid-Amerika.’

Industrieel condominium voor Europese bedrijven

Frisomat dacht er eerst aan een lokaal bedrijf over te nemen. ‘Van geen enkel bedrijf dat in aanmerking kwam, bleek de boekhouding betrouwbaar te zijn’, vult Philippe nog aan. ‘Bovendien moet je op sociaal vlak heel goed oppassen: het gebeurt geregeld dat een bedrijf een claim krijgt – doorgaans wegens gezondheidsklachten – van een medewerker die al jaren uit dienst is. Daarom hebben we in 2010 zelf een bedrijf opgericht. We hebben 140 ha grond gekocht. Daarop komt een eigen kleine fabriek van voorlopig 1200 m² die in maart 2012 operationeel zal zijn. De andere gronden zullen we ontwikkelen – uiteraard met onze eigen bedrijfsgebouwen erop – tot een industrieel condominium voor Europese bedrijven.’ 

We eindigen met een anekdote: in de inkomhal van Frisomat in Wijnegem herkenden we onmiddellijk een van de ‘waterbanken’ die designer Frans Van Praet voor het Belgisch paviljoen op de Wereldtentoonstelling van 1998 in Lissabon ontworpen heeft. ‘Dat paviljoen, eveneens een ontwerp van Frans, heeft Frisomat trouwens gebouwd.

Net als de Paggadertoren, waarmee de Antwerps-Wase Kamer van Koophandel in 2002 haar tweehonderdste verjaardag heeft gevierd. We bouwen dan doorgaans wel standaardgebouwen, maar zo nu en dan willen we toch eens laten zien dat we staalbouwers zijn die alles kunnen.’

www.frisomat.com

Personeel: 450 (waarvan 100 in Wijnegem)

Omzet: 50 miljoen euro